# mkdir /subversion # chown www-data:www-data /subversion # su www-data $ svnadmin create /subversion $ exit # htpasswd -c /subversion/htpasswd dagvadorj # htpasswd /subversion/htpasswd oyunjargalДараа нь /etc/apache2/httpd.conf файлд дараах мөрүүдийг оруулна:
<location /svn> DAV svn SVNPath /subversion AuthType Basic AuthName "Dagvadorj Subversion Repository" AuthUserFile /subversion/htpasswd Require valid-user </location>
def reversify(num):
p = str(num)
s = ""
i = len(p)-1
while i >= 0:
s += p[i]
i = i - 1
return int(s)
k = raw_input()
h = []
for j in range(int(k)):
inp = raw_input()
l = inp.split(" ")
h.append(l[0])
h.append(l[1])
u = 0
while u < 2*int(k):
print reversify(reversify(h[u]) + reversify(h[u+1]))
u = u + 2
Гэм нь Python-оор бодсон бусад бодолтуудын хажууд жаахан удаан ажилладаг боллоо. Илүү хурданг хийе гэхээр манай хүн унтья, орой болчлоо гээд байхын. Маргааш ажилтай унтья дөө.
Яг тэр 2, 3 жилийн өмнө нь AJAX стандартчилагдаж байхад нь вэбийн стандандартын W3C-гийн сайтруу орж үзэж байгаад XMLHttpRequest обьектийг хэрэглэж үзэж билээ, ид шид юм шиг л санагдаж байсан. Гэхдээ JavaScript дорвитой хэрэглэхээс хальширч байсан учир тэгэсгээд орхисон юм. Учир нь нэг бичсэн код туршиж байсан вэбийн хөтөч програм дээр ажилаад өөр хөтөч дээр ажиллахгүй гэх мэт олон садаа байлаа. Мөн AJAX-д хамгаалалтын асуудлууд байлаа.
За тэгээд л вэб хийхдээ дандаа сервер талтай код бичээд л байлаа. Тэгсэн мөнгө бүхнийг өөрчлөнө гэгчээр санхүүгийн хямралд ороод ирэхээр яахын аргагүй нэгэн бүртгүүлсэн ажлынхаа ажил олгогчид нэг хоногийн дотор AJAX хэрэглэдэг үнэ хаялцах жижигхэн хэрэглээний програм бичиж үзүүлье гээд хэлчихлээ.
Харин энэ үед AJAX вэб хуудас хийх харьцангуй асар болсон байлаа. Ингээд feeditor.com/bidding хэрэглээний програмыг бичлээ. Хэрэглэсэн технологиудын хувьд гэвэл:
Ингээд кодуудыг (war + build.xml) нь эндээс татаж авч болно шүү. Харин эндээс өгөгдлийн сангийн кодыг авч болно.
Надаар кодуудыг нь тайлбарлуулсан бичлэг бичүүлмээр байвал бичлэгт санал сэтгэгдэлээ бичээрэй.
MY_EXTENDED_RAM: SECTION
YEAR DS.w 1
MONTH DS.b 1
DAY DS.b 1
MyCode: SECTION
main:
_Startup:
Entry:
LDD #2006
STD YEAR
LDAA #4
STAA MONTH
LDAA #5
STAA DAY
JSR DAYBYMONTH
SWI
DAYBYMONTH: ; returns # of days in ACC A
LDAB MONTH
CMPB #2
BEQ TSTLEAP
CMPB #8
BGE AUTUMN
LDAA MONTH
ASRA
BCC D30
LDAA #31
RTS
AUTUMN:
LDAA MONTH
ASRA
BCS D30
LDAA #31
RTS
D30:
LDAA #30
RTS
TSTLEAP:
LDD YEAR
LDX #4
IDIV
TBNE D,NOTLEAP
LDAA #29
RTS
NOTLEAP:
LDAA #28
RTS
Юникс (Unix) үйлдлийн систем нь маш их алдар хүндийг олсон боловч академээс гадуур хэрэглэхэд маш их өндөр өртэгтэй худалдагддаг байсан бөгөөд лиценз нь AT&T, Novell зэрэг томоохон компаниудын гар дамждаг байж л дээ. Тиймд хакерууд нээлттэй эх буюу үнэгүй тараагддаг "Юникстэй төстэй" (Unix-like) үйлдлийн системүүдийг хийж эхэлжээ. Ингээд Minix, BSD, Linux, Darwin гэх мэт үйлдлийн системүүд гарч ирлээ. Эдгээрээс Линүкс (Linux) нь нээлттэй эхийн хамт олны дунд маш их амжилтийг олж хөгжүүлэгдэж иржээ. Анхлан Линүкс үйлдлийн системийн цөмийг бичсэн, тухайн үедээ Финланд улсад оюутан байсан Лайнус Тровалдс нь одоог хүртэл Линүксийн цөмийг хөгжүүлэх явцад идэвхтэй оролцсоор байгаа юм.
Линүксийн хөгжүүлэлтэнд бусад нээлттэй эхийн хөгжүүлэлтийн үйл явцын адил байнгын оролцогч цөөн тооны мэргэжилийн хакерууд байх ба илүү олон тооны мэргэжилийн болон сонирхогч програмистууд оролцоно. Гэхдээ эдгээр нь Линүксийн цөм буюу kernel-ийг програмчлан нээлттэй эх кодыг нь kernel.org вэбсайтаар тараана. Үүн дээр үндэслээд хувь хүмүүс, албан байгууллагууд, ашгийн бус байгууллагууд, товчхондоо бол хүссэн хэн боловч өөрийн гэсэн Линүксийг бий болгон хэрэглэж болно. Эдгээрийн жишээ гэвэл: Red Hat Enterprise Linux, Mandriva, Debian, Ubuntu, ArchLinux, Puppy Linux, Knoppix, Damn Small Linux, Backtrack гээд өчнөөнийг дурдаж болно.
Цөмийг нь шинээр суулгахдаа өөрчилж болно. Энд нэгэн жишээг авч үзье.
Эхлээд зарим нэгэн юмыг тодорхой болгъё:
Програм нь хэрэглэгчийн түвшинд ажиллаж болно, эсвэл системийн түвшинд ажиллаж болно. Тиймч учраас хэрэглээний програм болон систеийн програм гэж нэршил байдаг боловуу. Хэрэглээний програм нь системийн дуудлага (system call) ашиглан системийн хэсэг болон техник хангамжтай харьцана. Жишээ нь энгийн C програманд fopen, printf, scanf зэрэг коммандууд нь цаанаа open, write, read системийн дуудлагуудыг ашиглан файл нээх, дэлгэцэнд бичих, дэлгэцнээс үсэгт авах зэрэг үйлдлийг хийнэ.
Юниксийн төрлийн үйлдлийн системүүдэд top гэсэн комманд ашиглаж санамжинд суурьлагдсан процессуудыг харж болдог билээ. Энэ нь Виндовс үйлдлийн системийн Task Manager гэсэн үг л дээ.
Тэгэхээр нэг ийм юм хийж туршиж үзье; системийн дуудлага ашиглан ажилж буй процессийг top дээр харагддаггүй болгодог.
Би Дэбиан (Debian) үйлдлийн систем дээр ажиллаж байгаа. Ингээд доорх коммандуудаар зарим програмуудыг татаж авья. # гэсэн тэмдэг нь root хэрэглэгчээр орсон гэсэн үг. Ер нь бол бүх юмаа тэгж хийсэн.
Програмуудынхаа листийг шинэчилэнэ:
# apt-get update
Линүксийн цөмийг татаж авна. Миний цөм Linux kernel 2.6.26 учир мөн адил цөмийг татна. Хэрэв таны ажилж буй Линүксийн цөм нь өөр бол тохирох цөмийг татаж авна уу.
# apt-get install linux-source
Цөмийг суулгахад хэрэглэгдэх багцыг татаж авна.
# apt-get install kernel-package
Мөн доорх туслах багажуудыг татаж авна:
# apt-get install fakeroot # apt-get install libncurses5-devИнгээд хэрэгтэй зүйлсээ татаад суулгачихлаа. Линүксийн цөмийн эх код /usr/src/ хавтасанд хадгалагдсан байгаа. Түүнийг задална:
# tar xjvf linux-source-2.6.26.tar.bz2 # cd linux-source-2.6.26/usr/src/linux-source-2.6.26 хавтас үүсэх бөгөөд энд Линүксийн хэрэгтэй файлууд бий. Одоо бидэнд тохиргооны .config файл хэрэгтэй. Энэ файлын тусламжтайгаар үйлдлийн систем маань ямар, ямар файл системийг дэмжих үү, ямар ямар техник хангамж дэмжих вэ гэдгийг тохируулж болно. Та өөрийн урьтаж бэлдсэн .config файлыг хэрэглэж болно, эсвэл үйлдлийн системийн /boot/ хавтасанд орших config-2.6.26-x-xxx файлыг хуулж тавиад нэрийг нь .config болгож өөрчилсний дагуу хэрэглэж болно.
mv /boot/config-2.6.26-2-686 /usr/src/linux-source-2.6.26/.configОдоо кодоо өөрчилж эхэлье. Туршилтаа одоо илүү нарийн дэтальчилж доорх шатуудад хуваая:
1-р шатны ажилаа хийе. Процессийн бүтэц нь include/linux/sched.h файлан доторх "struct task_struct {}" тодорхойлолтонд багтана. Тэр бүтцийн тодорхойлолтын хамгийн дор нь "int visible;" гээд нэмнэ. Ингэснээр доорх шиг харагдах болно.
struct task_struct {
volatile long state; /* -1 unrunnable, 0 runnable, >0 stopped */
void *stack;
atomic_t usage;
unsigned int flags;
...
int visible;
};
Шинэ процесс үүсэхэд kernel/fork.c файлан доторх copy_process() функц хэрэглэгдэнэ. Тэнд visible утгаа 1 гэж зааж өгнө. Ингэснээр доорх шиг харагдах болно.
static struct task_struct *copy_process(unsigned long clone_flags,
unsigned long stack_start,
struct pt_regs *regs,
unsigned long stack_size,
int __user *child_tidptr,
struct pid *pid)
{
...
struct task_struct *p;
...
p = dup_task_struct(current);
p->visible = 1;
...
}
2-р шатны ажилаа хийе.
long sys_set_visibility
asmlinkage int sys_set_visibility(pid_t pid, int flag);
#define __NR_... 332 #define __NR_set_visibility 333
#include <linux/kernel.h>
#include <linux/sched.h>
asmlinkage long sys_set_invisibility(pid_t pid, int flag) {
struct task_struct *task = &init_task;
do {
if(task->pid == pid){
task->visible = flag;
return 0;
}
}
while ( (task = next_task(task)) != &init_task );
return -1;
}
core-y := ... mycall/mycall/Makefile үүсгэж доорхыг нэмнэ.
obj-y := set_visibility.o
3-р шатны ажилаа хийе. Ажиллаж байгаа хэсгүүдийн /proc хавтасанд үүссэн мэдээллийг авдаг хэсгийн код нь fs/proc/base.c файлын proc_pid_readdir() функцэнд байна. Доорх мэдээллийг нэмж бичнэ:
...
int proc_pid_readdir(struct file * filp, void * dirent, filldir_t filldir)
{
...
struct tgid_iter iter;
...
iter.task = NULL;
...
for (iter = next_tgid(ns, iter);
iter.task;
iter.tgid += 1, iter = next_tgid(ns, iter)) {
if (iter.task->visible == 1) {
filp->f_pos = iter.tgid + TGID_OFFSET;
if (proc_pid_fill_cache(filp, dirent, filldir, iter) < 0) {
put_task_struct(iter.task);
goto out;
}
}
}
...
}
...
4-р шатны ажилаа хийе. Шалгах програмыг (test.c) бичээд Desktop дээр хадгалаад компайл хйинэ. test.c
#include <sys/unistd.h>
#include <stdio.h>
#define __NR_set_invisibility 328
int main(void) {
int x,y,z=-1;
while (1) {
printf("Hello! You can set visibility of a process with this program.\n");
printf("Enter '<pid> <flag>' and hit! : Process ID, : 0 to make invisible ");
printf("and 1 to make it visible again.\n");
scanf("%d %d", &x, &y);
z = syscall(__NR_set_invisibility, x, y);
if (z == 0) {
printf(">>> Your modification was successful! Please review with 'top'!\n");
} else {
printf(">>> Error! There was a problem. Most probably, the process with this pid doesn't exist!");
}
}
}
Дээрх кодоо компайл хийгээд програм болгочихье.
/home/dagvadorj/Desktop # gcc test.c -o testИнгээд Линүкс цөм дээр хийх өөрчлөлтүүдээ хийж дууслаа. Одоо ингээд Линүкс цөмөө компайл хийе. Эхлээд цөм дээрээ тохиргоогоо хийнэ. Энд Линүксийн ямар техник хангамж, файлын систем дэмжих вэ гэдгийг тохируулж болно.
# cd /usr/src/linux-source-2.6.26 # make menuconfigЖич: Дараа дараагийн алхмуудын дараа шинэ Линүксийн үйл ажиллагаанд ямарваа нэгэн алдаа гарвал хуучин тохиргоогоо
make oldconfig гэсэн коммандаар сэргээж болно.
Дараагийн алхамд хуучин компайлаас үлдсэн зүйлийг устгана.
# make-kpkg cleanЖич: Анх удаа компайл хийж буй тохиолдолд ингэж хийх шаардлагагүй гэдгийг анхаарна уу. Дараа нь Линүксийг компайл хийнэ. Доорх нь 20 минутаас 1 цаг үргэлжилж болно. Энэ хугацаа нь Линүксийн ямар техник хангамж, файл систем дэмжиж ажиллахаар тохируулагдсанаас шалтгаална. Илүү олон зүйл дэмжвэл илүү удна гэсэн үг. "harbin" гэдэг үгийн оронд таны өөрийн дурын нэр байж болно. Монгол хэл дээрх анхны сонин Харбинд хэвлэгдэж байсан, тэнд Гадаад Монголын мэргэжилтэн гар бие оролцож байсныг санан ийн нэрлэсэн билээ.
# fakeroot make-kpkg -initrd -append-to-version=-harbin linux_image linux_headersИнгэсний дараа /usr/src хавтасанд 2 ширхэг .deb өргөтгөлтэй файл үүснэ. Тэдгээрийг доорх коммандуудаар суулгана.
# dpkg -i linux-image-2.6.26-harbin-2.6.26-harbin-10.00.Custom_i386.deb # dpkg -i linux-headers-2.6.26-harbin-2.6.26-harbin-10.00.Custom_i386.deb/boot хавтасанд Линүкс асахад хэрэгтэй initrd.img-2.6.26-harbin, vmlinuz-2.6.26-harbin ба бусад файлууд үүссэн байна. Зарим тохиолдолд /boot/initrd.img-2.6.26-harbin файл үүсээгүй байж болно. Энэ үед:
mkinitramfs -o /boot/initrd.img-2.6.26-harbin/boot/grub/menu.lst файлд доорх эхлүүлэх сонголт нэмэгдсэн байгаа.
title Debian/GNU Linux, kernel 2.6.26-harbin root (hd0,1) kernel /boot/vmlinuz-2.6.26-harbin root=/dev/hda2 ro quiet initrd /boot/initrd.img-2.6.26-harbinОдоо компьютерээ reboot хийхэд эхлэх сонголт дээр harbin гарч ирэх бөгөөд сонгоод орно уу! top програмыг ажиллуулна уу!
# topДоорх дэлгэц гарч ирнэ:
Desktop дээр байгаа test програмыг ажиллуулсны дараа:
1,2,3 бүхий процессууд харагдахгүй байгааг анхаарна уу!
За ингээд Линүксийн цөмийг жаахан ч гэсэн өөрчилөөд ажиллуулж үзлээ.